Caffeine and cortisol response
Lovallo en collega’s onderzochten in een dubbelblind crossover‑onderzoek (n=96; 48 mannen en 48 vrouwen) hoe acute en chronische cafeïne-inname de cortisolrespons beïnvloeden. De proefpersonen gebruikten gedurende vier opeenvolgende weken driemaal daags capsules met placebo (0 mg), 300 mg of 600 mg cafeïne, waarna op de testdag op 9.00, 13.00 en 18.00 uur een dosis van 0 mg of 250 mg werd gegeven. Speekselcortisol werd acht keer verzameld tussen 7.30 en 19.00 uur ([pubmed.ncbi.nlm.nih.gov][1]).
Belangrijkste bevindingen:
- Sterke cortisolpiek na onthouding: Na vijf dagen cafeïne‑onthouding veroorzaakte het ochtend-challenge‑dosis van 250 mg een sterke cortisolstijging over de dag (p<.0001) ([pubmed.ncbi.nlm.nih.gov][1]).
- Onvolledige tolerantie bij dagelijks gebruik: Tijdens 5‑daagse inname van 300 mg of 600 mg per dag miste de ochtendpiek, maar na de 13.00‑u dosis trad opnieuw een significant cortisolverhoging op tussen 13.00–19.00 uur (p tussen .02 en .002) ([pubmed.ncbi.nlm.nih.gov][1]).
- Terug naar rustniveau in de avond: In de avond daalden cortisolwaarden weer naar controle‑niveau ([pubmed.ncbi.nlm.nih.gov][1]).
- Beperkte ontwikkeling van tolerantie: Hoewel matig dagelijks gebruik (300–600 mg) de vroege cortisolrespons blokkeert, blijft de HPA‑as deels gevoelig voor de middagdosis.
Conclusie: Gezonde jongvolwassenen ontwikkelen slechts gedeeltelijke tolerantie voor de cortisolstimulerende effecten van cafeïne. Een ochtenddosis wordt gecompenseerd bij regulier gebruik, maar latere doses gedurende de dag blijven nog cortisolreacties uitlokken. Deze bevinding onderstreept dat zelfs regelmatige cafeïneconsumenten nog endocriene effecten ondervinden bij inname later op de dag.