In Search of the Miraculous (1949) is P.D. Ouspensky’s verslag van zijn jaren met G.I. Gurdjieff en diens “Vierde Weg”. Het boek beschrijft een praktisch-esoterisch systeem voor innerlijke ontwikkeling dat niet via kloosters of afzondering loopt, maar midden in het gewone leven. De centrale stelling: de mens leeft grotendeels in slaap, mechanisch gestuurd door gewoonten, emoties en externe prikkels. Bewustzijn en wil zijn fragmentarisch. Werkelijke verandering vraagt systematische zelfobservatie en bewuste inspanning.

Gurdjieffs model van de mens bestaat uit verschillende “centra” (intellectueel, emotioneel, bewegingscentrum) die zelden in balans functioneren. Daardoor reageren mensen automatisch in plaats van bewust. Het eerste doel is het ontwikkelen van een stabiel “Ik” door aandacht te trainen, innerlijke verdeeldheid te herkennen en energieverlies te beperken. Methoden zijn onder meer zelfherinnering (gelijktijdig bewust zijn van handeling en aanwezigheid), het observeren zonder oordeel en het doorzien van automatische identificatie met gedachten en emoties.

Het boek introduceert ook kosmologische ideeën: de Wet van Drie en de Wet van Zeven, die beschrijven hoe processen zich ontwikkelen en waarom ze zonder extra “schokken” stilvallen. Innerlijke groei vereist zulke bewuste schokken: momenten van extra inspanning die een proces op een hoger niveau brengen. Tijd, energie en aandacht worden gezien als schaars; verspilling ervan houdt mensen gevangen in mechanisch leven.

Ouspensky presenteert het systeem analytisch en nuchter, met dialogen, schema’s en oefeningen. De rode draad: zonder bewuste arbeid en begeleiding blijft de mens verdeeld en slapend. Met gerichte praktijk kan hij eenheid, aanwezigheid en een duurzamer bewustzijnsniveau ontwikkelen. Het “wonderbaarlijke” zit niet in bovennatuurlijke ervaringen, maar in het ontwaken uit automatisme.